HAPPY EASTER

ΑΤΟΜΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

  Ο Alfred Adler είναι ο δημιουργός της Ατομικής Ψυχολογίας, της θεωρίας δηλαδή που τονίζει τη μοναδικότητα της ανθρώπινης προσωπικότητας και που την μελετά ως μία ενότητα εμπειριών/συμπεριφορών.Ο Adler πιστεύει ότι ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον και ο σκοπός του είναι να φτάσει στην τελειότητα. Η τάση του αυτή προκύπτει από τα αισθήματα κατωτερότητας που τον διέπουν και από την συνεχή του προσπάθεια να φτάσει σε αισθήματα ανωτερότητας μέσα από τον τρόπο ζωής του.

  Τα αισθήματα κατωτερότητας ξεκινούν από την υποκειμενική άποψη του ατόμου για κάποιες ψυχολογικές και κοινωνικές μειονεξίες που πιστεύει πως έχει ή από τις σωματικές αδυναμίες/αναπηρίες που όντως έχει. Κατά την γέννηση τους όλοι οι άνθρωποι είναι κατώτεροι, αφού σε σχέση με το νεογέννητο όλοι είναι μεγαλύτεροι και πιο ικανοί από εκείνο. Το αίσθημα αβοήθητου που υπήρχε τότε μετατρέπεται σε προσπάθεια για υπεροχή. Όσο και να μεγαλώνει ο άνθρωπος πάντα βλέπει κάτι καλύτερο από τον ίδιο και γι αυτό αγωνίζεται για τη ανωτερότητα του, χρησιμοποιώντας τα αισθήματα κατωτερότητας ως αιτία εξέλιξης.

  Ο Adler υποστηρίζει πως αυτός ο αγώνας του ατόμου να προχωρήσει από το μείον στο συν είναι έμφυτος και δεν σταματάει ποτέ. Αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι με τον όρο ανωτερότητα δεν εννοεί την κοινωνική διάκριση, την κοινωνική θέση ή την ηγεσία. Το κάθε άτομο προσπαθεί να γίνει ανώτερο σε σχέση με τον εαυτό του και διαθέτει τρεις στόχους με κοινωνικό χαρακτήρα που θα τον εντάξουν στο κοινωνικό σύνολο. Οι στόχοι αυτοί είναι η εργασία, η αγάπη και η φιλία.  Το υγιές άτομο θα εκδηλώσει μια ανοδική ορμή  προς την τελειότητα αλλά μέσα από την συνεργασία και τον συναγωνισμό. Όταν το άτομο αρνηθεί να αποδεχθεί και να προσπαθήσει για τους παραπάνω στόχους, τότε σύμφωνα με τον Adler είναι νευρωτικό με στόχους εγωκεντρικούς.

  'Ενα ακόμη αξιοπρόσεκτο σημείο στην θεωρία του είναι το πως η σειρά γέννησης επηρεάζει την ψυχολογική ανάπτυξη του ανθρώπου. Συγκεκριμένα το πρωτότοκο παιδί αποτελεί το επίκεντρο της προσοχής μέχρι την εμφάνιση του δεύτερου παιδιού που νιώθει ότι το εκθρονίζει και το αναγκάζει να χάσει τα κεκτημένα. Αν οι γονείς δεν το συμβουλεύσουν σωστά τότε θα νιώθει ανασφάλεια και ζήλια για τους γύρω του στην ενήλικη ζωή. Το δεύτερο παιδί προσαρμόζεται ευκολότερα  και είναι συνεργάσιμο γιατί εξαρχής μοιράζεται την προσοχή με ένα άλλο παιδί. Συνήθως προσπαθεί να ξεπεράσει το πρώτο γι αυτό διέπεται από φιλοδοξία και επαναστατικότητα. Τα μοναχοπαίδια ανταγωνίζονται τους ίδιους τους  γονείς τους και θέλουν πάντα να αποτελούν το επίκεντρο της προσοχής. Αυτό που τελικά μετράει στην διαμόρφωση της προσωπικότητας σύμφωνα με τον Adler, είναι ο τρόπος που ερμηνεύει το ίδιο το άτομο την μεταχείριση που δέχεται από τους γονείς, τα αδέρφια, τους φίλους και την κοινωνία.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΥΜΦΩΝΙΑΣ

  Ο Carl Rogers χρησιμοποιεί ως έννοια κλειδί στη θεωρία του τον εαυτό. Σύμφωνα με την φαινομενολογική του θέση το άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο μ ένα μοναδικό τρόπο.  Η αυτοσυνέπεια(self -consistency) εκφράζει την απουσία σύγκρουσης ανάμεσα στις αντιλήψεις που έχει ένα άτομο για τον εαυτό του.

   Ακόμη τονίζει την σημασία της συμφωνίας(congruence) ανάμεσα στον εαυτό και την εμπειρία, δηλαδή την προσπάθεια που κάνει ο άνθρωπος για να συνδέσει αυτό που αισθάνεται με την εικόνα που έχει για τον εαυτό του. H πλήρης βέβαια συμφωνία είναι αδύνατη γιατί τότε δεν θα είχε κανένα κίνητρο για να τον βελτιώσει. Επίσης κάποιες φορές βιώνει μια κατάσταση έντονης ασυμφωνίας(incongruence) ανάμεσα στην αντίληψη για τον εαυτό του και την πραγματικότητα η οποία χαρακτηρίζεται από άγχος .  Σύμφωνα με τον Rogers η παραπάνω κατάσταση ξεκινάει όταν ένα παιδί δεν έχει θετική αντιμετώπιση από τους γονείς του και μπορεί να εκφράζει σκέψεις και συναισθήματα που είναι αποδεκτά γι αυτούς αλλά τελικά δεν αντιπροσωπεύουν το ίδιο. 

  Στους ψυχολογικά υγιείς ανθρώπους υπάρχει  σημαντική συμφωνία ανάμεσα στον πραγματικό εαυτό(actual self)  και στον ιδανικό εαυτό(ideal self)-τον εαυτό που θα ήθελαν να έχουν. Γι αυτό διαθέτουν περισσότερη αυτοπεποίθηση, είναι κοινωνικά ισορροπημένοι και ικανότεροι να αντιμετωπίζουν τις καθημερινές δυσκολίες.

 

    Σκεφτείτε λοιπόν πως βλέπετε τους διαφορετικούς εαυτούς σας δηλαδή τον πραγματικό όπως τον αντιλαμβάνεστε αυτή την στιγμή, τον ιδανικό-που θα θέλατε  να έχετε- και τον εαυτό που φοβάστε-δεν θα θέλατε να έχετε. Αξιολογήστε την μεταξύ τους σχέση και αναρωτηθείτε τι αποζητάτε, τι θεωρείτε ιδανικό για εσάς και τι φοβάστε. Γνωρίστε καλύτερα τον πραγματικό σας εαυτό, βελτιώστε τον και αγαπήστε τον....!!!!!!!!

ΘΕΩΡΙΑ 3 ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

  Ο Hans Eysenck, Γερμανός ψυχολόγος, χρησιμοποίησε την ανάλυση παραγόντων για τον προσδιορισμό τριών διαστάσεων της προσωπικότητας. Υπολογίζοντας σε ποια διάσταση βρίσκεται ένα άτομο προσδιορίζεται και ο τύπος της προσωπικότητας του.

  Η διάσταση του νευρωτισμού (neuroticism) μετρά το επίπεδο σταθερότητας/αστάθειας ενός ατόμου. Τα σταθερά άτομα είναι ατάραχα, ήρεμα, αξιόπιστα ενώ τα ασταθή είναι αγχώδη, κυκλοθυμικά και αναξιόπιστα. Η διάσταση της εξωστρέφειας (extraversion) μετρά το επίπεδο εσωστρέφειας /εξωστρέφειας του ατόμου. Το παραπάνω σχήμα απεικονίζει την αλληλεπίδραση των διαστάσεων της εσωστρέφειας/εξωστρέφειας και σταθερότητας/αστάθειας από την οποία γεννιούνται τέσσερις τύποι προσωπικότητας, ίδιοι με εκείνους που είχαν αναγνωριστεί από τον Ιπποκράτη πριν από τουλάχιστον δύο χιλιάδες χρόνια.

Οι δυο διαστάσεις Neuroticism και Extraversion χρησιμοποιήθηκαν με τα αρχικά τους E και N και οδήγησαν στα εξής:

High N and High E = Choleric type

High N and Low E = Melancholic type

Low N and High E = Sanguine type

Low N and Low E = Phlegmatic type

Ο μελαγχολικός είναι καταθλιπτικός, φοβικός, καχύποπτος, αργός και γενικότερα εσωστρεφής.

Ο χολερικός  είναι ευέξαπτος, πικρόχολος, βίαιος και στην κοινωνική του ζωή εξωστρεφής.

Ο φλεγματικός είναι απαθής, αδρανής, νωθρός, δειλός και εσωστρεφής.

Ο αιματικός είναι κοινωνικός, δραστήριος, ενθουσιώδης, αισιόδοξος και εξωστρεφής.

Υπάρχουν στοιχεία για την ύπαρξη βιολογικής βάσης στην θεωρία του και γι αυτό η κληρονομικότητα εξηγεί κατά το ήμισυ τη μεταβλητότητα των διαστάσεων μεταξύ των ανθρώπων.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΥΤΟ-ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗΣ

  Όπως αναφέρθηκε στην προηγούμενη ανάρτηση ο  Abraham Μaslow διατύπωσε την πρώτη ανθρωπιστική θεωρία της προσωπικότητας. Το σημαντικότερο επίπεδο στο οποίο φτάνει ένα άτομο για να είναι ευτυχισμένο και ικανοποιημένο απο τη ζωή του είναι η αυτοπραγμάτωση( self-actualization) δηλαδή η υλοποίηση των δυνατοτήτων του. Ο Maslow κατέληξε σ ένα κατάλογο χαρακτηριστικών που έχουν οι άνθρωποι με αυτοπραγμάτωση ο οποίος είναι ο εξής:

1. Πραγματικός προσανατολισμός

2. Αυθορμητισμός

3. Επικέντρωση στα προβλήματα αντί για επικέντρωση στον εαυτό

4. Αυτονομία και ανεξαρτησία

5. Αέρας αποστασιοποίησης και ανάγκη για ιδιωτική σφαίρα ζωής

6. Αυτοαποδοχή και αποδοχή των άλλων ως έχουν

7. Νεωτεριστική εκτίμηση ανθρώπων και πραγμάτων

8. Δημοκρατικές τάσεις και αξίες

9. Φιλοσοφημένη αίσθηση του χιούμορ

10. Υψηλός βαθμός δημιουργικότητας

11. Υπέρβαση του περίγυρου

12. Όχι σύγχυση των μέσων με τους σκοπούς

13. Ισχυρό κοινωνικό ενδιαφέρον

14. Τάση για δυνατές πολύ προσωπικές σχέσεις με λίγους/ξεχωριστούς ανθρώπους παρά επιφανειακές σχέσεις με πολλά άτομα

  Ο Μaslow μεγάλωσε στο Μπρούκλιν και οι γονείς του τον κατεύθειναν να ακολουθήσει τη νομική σχολή. Μια μέρα στην τάξη, συνειδητοποίησε πως το μάθημα που παρακολουθούσε τον άφηνε παντελώς αδιάφορο και έτσι έφυγε αποφασισμένος να ακολουθήσει τις σπουδές στην ψυχολογία. Η ισχυρή του θέληση να ικανοποιήσει τις δικές του ανάγκες-δυνατότητες και όχι εκείνες του περιβάλλοντος του, αποτέλεσαν το εναύσμα για να αναπτύξει την ανθρωπιστική θεωρία.    

ΠΥΡΑΜΙΔΑ TOY MASLOW

  Η ανθρωπιστική - υπαρξιστική θεωρία βασίζεται στην άποψη ότι ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να προσδιορίζεται και να εξελίσσεται χωρίς να αποτελεί θύμα του ασυνείδητου ή των περιβαλλοντικών συγκυριών. Αποτελεί δηλαδή μια πιο αισιόδοξη άποψη αφού το άτομο είναι ελεύθερο να καθορίσει ποιο θέλει να είναι και πώς θέλει να ζήσει. Η ανθρωπιστική κατεύθυνση τονίζει τρία χαρακτηριστικά, την πολυπλοκότητα, τη μοναδικότητα και την ικανότητα για ανάπτυξη και ευτυχία που διέπουν την ψυχική ζωή του ανθρώπου.

 Ο Abraham Maslow καθόρισε ένα ιεραρχικό σύστημα ανθρωπίνων αναγκών και κινήτρων που απεικονίζονται ως πυραμίδα. Στη βάση βρίσκονται οι πρώτες βιολογικές ανάγκες οι οποίες πρέπει να ικανοποιηθούν όπως είναι η δίψα, η πείνα και ο ύπνος. Στη συνέχεια βρίσκονται οι ανάγκες για ασφάλεια και προστασία, όπως είναι η σταθερότητα και η απελευθέρωση από τον φόβο, οι οποίες μπορούν να ικανοποιηθούν εφόσον έχουν εξασφαλιστεί οι πρώτες . Στο επόμενο επίπεδο ανήκουν οι ανάγκες για συναισθηματική ανταπόκριση και αγάπη από την οικογένεια, τον σύντροφο και τους φίλους. Ακολουθούν η ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και αναγνώριση μέσα από την επίτευξη των στόχων και την υπευθυνότητα. Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκονται οι ανάγκες για αυτοπραγμάτωση και αυτοπροσδιορισμό μέσα από τη δημιουργικότητα, την αξιοποίηση των εσωτερικών χαρισμάτων και την πληρότητα.  Η ψυχική υγεία του ατόμου εξαρτάται από την ικανοποίηση όλων των αναγκών στην ιεραρχία αλλά η προϋπόθεση για μια ευτυχισμένη ζωή είναι η ικανοποίηση των υψηλότερων αναγκών όπου το άτομο αξιοποιεί τις δυνατότητες του στον μέγιστο βαθμό.

   Σύμφωνα με την ανθρωπιστική θεωρία τα αίτια μιας ψυχικής διαταραχής δεν βρίσκονται στο ίδιο το άτομο αλλά στην κοινωνία η οποία δεν δίνει την ευκαιρία για αυτοπραγμάτωση. Οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες δεν επιτρέπουν στο άτομο να είναι ουσιαστικά ελεύθερο ώστε να μπορεί να κάνει αυτό που του ταιριάζει καλύτερα. Η διαφορά της από την ψυχαναλυτική και συμπεριφορική κατεύθυνση είναι ότι βασίζεται στην ελεύθερη βούληση και στην προσωπική επιλογή. Η θεραπευτική διαδικασία της θεωρίας οδηγεί στην αυτογνωσία και επικεντρώνεται περισσότερο στο παρόν και λιγότερο στις δυσκολίες του παρελθόντος.

   Πώς όμως είναι  δυνατόν να επιδιώκουμε την αυτοπραγμάτωση όταν δεν έχουν ικανοποιηθεί όλες οι προηγούμενες ανάγκες; Πώς είναι δυνατόν να έρθει η ευτυχία όταν με την κοινωνικοπολιτική κατάσταση σε πολλές περιπτώσεις δεν ικανοποιούνται ούτε οι πρώτες βιολογικές ανάγκες; Γι' αυτό κάποιες φορές πρέπει να πολεμάμε ώστε να αλλάζουν οι συνθήκες, να βελτιώνονται οι καταστάσεις και να ανατρέπονται οι παγιωμένες θέσεις....!!!!!!! 

STROKES

  Ο άνθρωπος έχει την ανάγκη να νιώθει αρεστός μέσα στο περιβάλλον στο οποίο κινείται, είτε αυτό είναι οικογενειακό, κοινωνικό ή εργασιακό. Ο Berne στα πλαίσια της Συναλλακτικής Ανάλυσης χρησιμοποίησε τον όρο Stroke που στην κυριολεξία του σημαίνει το χτύπημα στον ώμο ενώ στην ψυχολογία είναι κάθε είδος αναγνώρισης που το άτομο δείχνει ή του δείχνουν. Τα strokes διακρίνονται σε Φυσικά/ Ψυχολογικά και σε Θετικά/ Αρνητικά.

Τα Φυσικά/Θετικά είναι το αγκάλιασμα, το χάδι, το φιλί και η θερμή χειραψία.

Τα Φυσικά/Αρνητικά είναι το χαστούκι, η κλωτσιά, το σπρώξιμο και η γροθιά.

Τα Ψυχολογικά/Θετικά είναι ο θαυμασμός, το ενδιαφέρον, η ενθάρρυνση και ο έπαινος.

Τα Ψυχολογικά/Αρνητικά είναι η αχαριστία, η ειρωνεία, το γύρισμα της πλάτης και η γελοιοποίηση.

  Τα  πολύ θετικά strokes σχετίζονται  με το σ αγαπώ ότι και αν κάνεις, ότι και αν πεις. Φαίνεται ως το ιδανικό ερέθισμα αλλά η αξία του αμφισβητείται αναλόγως από ποιο άτομο προέρχεται και υπό ποίες συνθήκες. Τα λίγο θετικά strokes σχετίζονται με τ ότι συγχαίρουμε κάποιον γι αυτό που λέει ή κάνει και όχι γι αυτό που είναι. Αν και τα πρώτα δίνουν την μεγαλύτερη ικανοποίηση πολλές φορές είναι εκτός πραγματικότητας οπότε τα λίγο θετικά είναι πιο σημαντικά.

  Τα πολύ αρνητικά strokes κάποιες φορές μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να αποκτήσει επίγνωση της κατάστασης του ώστε να αλλάξει προς το καλύτερο. Όταν όμως είναι τα μοναδικά ερεθίσματα ο παραλήπτης  τελικά  χάνει το ηθικό και την ενέργεια του. Τα λίγο αρνητικά strokes είναι δύσκολο να γίνουν αποδεκτά και μπορούν να προκαλέσουν συμπεριφορές υποταγής ή αντίδρασης. Η χειρότερη όμως περίπτωση είναι η έλλειψη strokes δηλαδή η αδιαφορία η οποία οδηγεί στην αναζήτηση τους ακόμη και αν είναι αρνητικά.

  Οι άνθρωποι πειραματίζονται από την παιδική τους ηλικία ώστε να λάβουν τα strokes που χρειάζονται και αυτή η προσπάθεια συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή όπου η πληθώρα των αρνητικών, τους οδηγεί στη στάση φταίνε οι άλλοι.  Η κατανόηση των strokes βοηθά το άτομο να συνειδητοποιήσει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι γύρω του συμπεριφέρονται σύμφωνα με το πως έχουν "προγραμματιστεί" από παιδιά.

  Αναρωτηθείτε λοιπόν...δίνετε stokes στα άτομα που σας περιβάλλουν; Τα συγχαίρετε ή τα ανταμείβετε; Όταν εσείς χρειάζεστε ένα stroke το ζητάτε ή περιμένετε από τους άλλους να το μαντέψουν και όταν αυτό δεν γίνεται απογοητεύεστε; Όταν δεν συμφωνείτε μ ΄ενα stroke που σας δίνουν τολμάτε να αντιδράσετε;

  Μέσα από τέτοιου είδους ερωτήσεις θα καταλάβετε καλύτερα την αξία των Strokes!!!!

4 ΣΤΑΣΕΙΣ ΖΩΗΣ

   Σύμφωνα με την Συναλλακτική Ανάλυση υπάρχουν 4 στάσεις ζωής οι οποίες σχετίζονται με το συναίσθημα και τις συνδυάζει ο άνθρωπος ανάλογα με το περιβάλλον, τα άτομα που συναναστρέφεται και τις καταστάσεις στις οποίες βρίσκεται. Οι συνδυασμοί της αντίληψης που έχουμε για τον εαυτό μας και τους άλλους διαμορφώνουν τις  παρακάτω στάσεις ζωής.

1. ΕΙΜΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ (+) / ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ (-)

Τα άτομα που υιοθετούν την στάση (+, -) δέχονται τον εαυτό τους όπως είναι αλλά δεν δέχονται τους άλλους. Παρουσιάζουν τάσεις κυριαρχίας, επιθετικότητας και υποτιμούν τους υπόλοιπους. Τα συναισθήματα που τα χαρακτηρίζουν είναι η περιφρόνηση και ο θυμός. Στον εργασιακό χώρο φέρονται ανταγωνιστικά.

2. ΕΙΜΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ (+) / ΕΙΣΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ (+)

Τα άτομα που υιοθετούν την στάση (+, + ) έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, είναι αισιόδοξα και σέβονται τους άλλους. Τα συναισθήματα τους είναι η χαρά και η λύπη. Στον εργασιακό χώρο είναι συνεργάσιμα, αναλαμβάνουν ευθύνες και ακούν τις απόψεις των άλλων. 

3. ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ (-) / ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ (-)

Τα άτομα που υιοθετούν την στάση (-, - ) δεν εμπιστεύονται τον εαυτό τους ούτε και τους άλλους. Βρίσκονται σε σύγχυση και παρουσιάζουν συμπεριφορές εγκατάλειψης και παραίτησης. Συχνά υποφέρουν από κατάθλιψη και κατά συνέπεια είναι αντιπαραγωγικά.

4. ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ (-) / ΕΙΣΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ (+)

Τα άτομα που υιοθετούν την στάση (-, +) υποτιμούν τον εαυτό τους και υπερτιμούν τους άλλους. Διακατέχονται από συναισθήματα κατωτερότητας και ανεπάρκειας. Συχνά νιώθουν να καταπιέζονται και το κυρίαρχο συναίσθημα τους είναι ο φόβος. Στον εργασιακό χώρο αποφεύγουν τα προβλήματα και δεν αναλαμβάνουν ευθύνες.

   Τα περισσότερα άτομα συνδυάζουν όλες τις Στάσεις Ζωής αλλά εμφανίζουν συχνότερα μια από αυτές και τελικά είναι αυτή που τα χαρακτηρίζει. Προκειμένου όμως να έχουν μια αποτελεσματικότερη επικοινωνία θα πρέπει να υιοθετούν στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους την Στάση Ζωής  ΕΙΜΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ- ΕΙΣΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ.  Το να αισθάνεται ένα άτομο ΕΝΤΑΞΕΙ με τον εαυτό του αλλά και με τους άλλους είναι πολύ σημαντικό τόσο για την ψυχοσύνθεση του όσο και για την εξέλιξη του σε όλους τους βασικούς τομείς της ζωής του.   

   

  

ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΓΩ

   Ο E. Berne όρισε ότι η προσωπικότητα του ατόμου αποτελείται από 3 μέρη που επηρεάζουν τη συμπεριφορά του, ονομάζονται καταστάσεις του Εγώ και το επηρεάζουν καθ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Αυτά τα μέρη είναι : ο Γονέας, ο Ενήλικας και το Παιδί. Ο Berne ανέπτυξε την Συναλλακτική Ανάλυση και υποστήριξε ότι η συμπεριφορά των ατόμων δεν εξαρτάται μόνο από τις συνθήκες αλλά και από τις βιωματικές εμπειρίες κάθε ατόμου.  

Η κατάσταση του Γονέα : το σύνολο των αξιών, κανόνων, γνώσεων, αρχών και παραδόσεων που έχει αφομοιώσει το άτομο στα πέντε πρώτα χρόνια της ζωής του από την οικογένεια, τους συγγενείς, το νηπιαγωγείο κλπ. Διακρίνεται στον Κριτικό Γονέα (που είναι το μέρος της προσωπικότητας που οριοθετεί και ασκεί κριτική στον εαυτό του και στους άλλους) και στον Προστατευτικό Γονέα (που είναι το μέρος της προσωπικότητας που καταλαβαίνει τους άλλους και τους προστατεύει).

Η κατάσταση του Ενήλικα : ξεκινάει από την ηλικία των δέκα μηνών και είναι η προσπάθεια του ατόμου να εξερευνήσει τον εαυτό του χωρίς την βοήθεια των τρίτων οπότε συγκεντρώνει στοιχεία, τα αναλύει και λαμβάνει αποφάσεις.

Η κατάσταση του Παιδιού : είναι η πηγή των συναισθημάτων , της περιέργειας και της διαίσθησης και αποτελεί την αισθητή αντίληψη της ζωής. Διακρίνεται στο Προσαρμοσμένο (που είναι υποχωρητικό αλλά μερικές φορές επαναστατεί) και στο Αυθόρμητο (που είναι χαρούμενο και αγαπητό αλλά μερικές φορές φέρεται εγωιστικά).

  Η κάθε κατάσταση του Εγώ χρησιμοποιείται με διαφορετική συχνότητα ανάλογα με τις συνθήκες της κάθε χρονικής στιγμής. Η ικανότητα του ατόμου να επιλέγει την κατάλληλη κατάσταση ή τον κατάλληλο συνδυασμό αυτών βοηθά στις διαπροσωπικές σχέσεις. Οι δυσλειτουργικές μορφές είναι ο αποκλεισμός (που είναι η συνεχής εμφάνιση μίας ή δύο καταστάσεων του Εγώ εις βάρος των δύο άλλων ή της μίας) και η μόλυνση (ο μη διαχωρισμός των τριών καταστάσεων).

Ο S. Freud ήταν ο πρώτος που έκανε τον τριμερή διαχωρισμό της ανθρώπινης προσωπικότητας και σίγουρα υπάρχει μια διασύνδεση δηλαδή Υπερεγώ- Εγώ- Εκείνο // Γονιός- Ενήλικας- Παιδί. 

Ενδεικτικές λέξεις-φράσεις

Προστατευτικός Γονέας:    άσε με να σε βοηθήσω, θα σε φροντίσω

Κριτικός Γονέας:                 μη , όχι, πρέπει 

Ενήλικας:                             πως;  που;  γιατί; 

Προσαρμοσμένο Παιδί:     φοβάμαι, δεν μπορώ,  επιτρέπεται; 

Αυθόρμητο Παιδί:               θέλω, δώσε μου, τέλεια   

ΠΑΡΑΘΥΡΟ JOHARI

 Οι J. Luft και H. Ingham ανέπτυξαν ένα μοντέλο διαπροσωπικής επικοινωνίας που ονομάστηκε παράθυρο Johari και αποτελείται από 4 μέρη. Το ανοιχτό μέρος του παραθύρου περιλαμβάνει πληροφορίες που είναι γνωστές στο άτομο αλλά και στους άλλους επειδή το ίδιο τις έχει γνωστοποιήσει. Το τυφλό μέρος περιλαμβάνει πληροφορίες που αφορούν στο ίδιο το άτομο αλλά δεν τις έχει συνειδητοποιήσει το ίδιο παρ όλο που οι άλλοι τις γνωρίζουν. Το  μυστικό μέρος περιλαμβάνει πληροφορίες, σκέψεις και επιθυμίες του ατόμου που δεν έχει αποκαλύψει σε άλλους. Το άγνωστο μέρος περιλαμβάνει υποσυνείδητες, ανεκδήλωτες συμπεριφορές του ατόμου. Το ανοιχτό και το τυφλό μέρος δημιουργούν την εικόνα του ατόμου που αντιλαμβάνονται οι άλλοι ενώ το ανοιχτό και το μυστικό αποτελούν την αυτοεικόνα . Όταν το ανοιχτό μέρος αυξάνει σε βάρος του τυφλού και του μυστικού τότε βελτιώνεται η διαπροσωπική επικοινωνία.

 Τα εργαλεία ώστε να επιτευχθεί η σωστή επικοινωνία  είναι η αυτοαποκάλυψη και η επαναπληροφόρηση. Η αποκάλυψη του ατόμου γίνεται με το να πληροφορεί τους άλλους για όσα υπάρχουν στο μυστικό μέρος με αποτέλεσμα να επεκτείνεται το ανοιχτό (που ονομάζεται και "περιοχή ελεύθερης δημιουργικότητας"). Η επαναπληροφόρηση γίνεται μέσω κάθε πληροφορίας που μπορεί να αποβεί χρήσιμη σε ένα άτομο και είναι σχετική με την συμπεριφορά του. Μ αυτό τον τρόπο το τυφλό μέρος μειώνεται, αφού οι άλλοι βοηθούν το άτομο να καταλάβει καλύτερα τον εαυτό του, και  αυξάνεται το ανοιχτό.